Το κείμενο που ακολουθεί επιχειρεί μια συμπυκνωμένη χαρτογράφηση της κοινωνικής σύγκρουσης στην Ουκρανία, τη στιγμή που ο πόλεμος αρχίζει να συναντά το όριό του και στο πεδίο της χρηματοδότησης. Δείχνει πώς η επιστράτευση «με το ζόρι» και οι αρπαγές στον δρόμο από τους κυνηγούς κεφαλών των κέντρων στρατολόγησης συναντούν αντίσταση: στους χώρους δουλειάς, στις γειτονιές, στα σύνορα, μέσα στις ίδιες τις μονάδες TRC. Με αφορμή την επέτειο της Οκτωβριανής Επανάστασης, θυμίζει ότι ο αντιπολεμικός αγώνας είναι πρακτική επιβίωσης και ταξικής αυτοάμυνας. Πρόκειται για καταγραφή μορφών αγώνα, ρωγμών, και των υλικών όρων που τις παράγουν.
Λιποτάκτ(ρι)ες της Καπιταλιστικής Ειρήνης
20/11/2025
Η αντιπαράθεση ανάμεσα στους ανθρώπους και το κράτος στην Ουκρανία εξελίσσεται ραγδαία. Την ώρα που ετοιμάζαμε την προηγούμενη οκτωβριανή μας ανασκόπηση –όπου σημειώναμε ότι η αντιπολεμική άμεση δράση αρχίζει να συγκεντρώνεται σε ορισμένα σημεία– σημειώθηκε ένα νέο περιστατικό συλλογικής εργατικής αντίστασης ενάντια σε μια ομάδα από τα Εδαφικά Κέντρα Στρατολόγησης (TRC)[1] στην περιφέρεια Ντνιπροπετρόβσκ.
Στις 20 Οκτωβρίου, μια τέτοια ομάδα εισέβαλε στις εγκαταστάσεις μιας ιδιωτικής επιχείρησης στο Καμιάνσκε (Kamianske). Οι φύλακες ασφαλείας τους έβγαλαν έξω, όμως οι εργαζόμενοι τους καταδίωξαν ως την έξοδο, όταν κυκλοφόρησε ότι το TRC είχε αρπάξει έναν συνάδελφό τους. Κατά τη σύγκρουση, ένας εκπρόσωπος του TRC τους απείλησε με πιστόλι, ενώ ένας άλλος ψέκασε με σπρέι πιπεριού στα μάτια έναν εργαζόμενο που βιντεοσκοπούσε το περιστατικό. Είναι τουλάχιστον το δεύτερο τέτοιο συμβάν μετά το Κόβελ, στην περιοχή του Βολίν. [2]
Δύο ημέρες νωρίτερα, στις 18 Οκτωβρίου, κοντά σε σούπερ μάρκετ στην πόλη Ντνίπρο (Dnipro), αστυνομικοί και εργαζόμενοι του TRC φέρονται να εντόπισαν έναν πολίτη που αναζητούνταν για παραβίαση των κανόνων στρατολογικής καταγραφής. Εκείνος αρνήθηκε να τους ακολουθήσει. Περαστικοί έσπευσαν να τον βοηθήσουν και προσπάθησαν να τον ελευθερώσουν, χτυπώντας αρκετές φορές τους στρατιωτικούς και προκαλώντας ζημιές στο υπηρεσιακό όχημα. Ωστόσο, δεν κατάφεραν να απελευθερώσουν τον άνθρωπο που είχαν αρπάξει.
Στην άλλη άκρη της χώρας, στο Τερνοπίλ, το βράδυ της 13ης Οκτωβρίου, εργαζόμενοι του TRC μπλόκαραν το αυτοκίνητο του Σέργκιι Ζαντορόζνι (Sergiy Zadorozhnyi), πρώτου προπονητή της τοπικής ποδοσφαιρικής ομάδας Nyva, κοντά σε εμπορικό κέντρο. Αυτό οδήγησε επίσης σε μαζική συμπλοκή με πολίτες. Ο Ζαντορόζνι, που είχε επίσημη εξαίρεση/αναβολή (reservation), αποχώρησε αργότερα, αλλά η σύγκρουση συνεχίστηκε, με το πλήθος να φωνάζει «Ντροπή!». Η αστυνομία δήλωσε ότι κανείς δεν απευθύνθηκε ούτε σε αυτούς ούτε σε νοσοκομεία για σωματικές βλάβες.
Στις 17 Οκτωβρίου, γύρω στο μεσημέρι, σε δρόμο κοντά στο χωριό Πλεμπάνιβκα, έξω από το Τερνοπίλ, δύο άτομα σε Mercedes Benz G-Class φέρονται να έκλεισαν τον δρόμο σε όχημα του TRC, πήραν έναν επιστρατευμένο που μεταφερόταν σε κέντρο εκπαίδευσης και εξαφανίστηκαν. Ένας από τους στρατολογητές τραυματίστηκε στο πόδι, όταν τον χτύπησε κάποιο αυτοκίνητο. Η αστυνομία συνέλαβε τους υπόπτους αργότερα την ίδια ημέρα, σύμφωνα με το περιφερειακό TRC.
Φλόγες στον κεντρικό δρόμο της πρωτεύουσας της Ουκρανίας: στις 23 Οκτωβρίου, έβαλαν φωτιά σε λάστιχα μπροστά από το κτίριο της Κρατικής Διοίκησης της Πόλης του Κιέβου. Η αστυνομία συνέλαβε έναν κάτοικο της περιοχής, γεννημένο το 1977. (Από τα κοινωνικά δίκτυα)
Ήδη η πέμπτη και μεγαλύτερη σύγκρουση της εβδομάδας με το TRC στην Οδησσό σημειώθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες της 30ής Οκτωβρίου, στη βιομηχανική αγορά «7ο Χιλιόμετρο»[3]. Ένα πλήθος εργατών σε αποθήκες ανέτρεψε το λεωφορείο τους, έσπασε τα τζάμια του και τραυμάτισε μια ομάδα στρατολόγησης, αναγκάζοντάς την να εγκαταλείψει την αγορά. Το περιφερειακό TRC ισχυρίζεται, επίσης, ότι οι διαδηλωτές χρησιμοποίησαν ρόπαλα και σπρέι πιπεριού. Σύμφωνα με την υποδιευθύντρια της αγοράς, την Ιρίνα Τκατς (Irina Tkach), οι επιχειρηματίες και το προσωπικό τους δεν ήταν ανάμεσα σε αυτούς τους φορτοεκφορτωτές. Στην περιοχή βρίσκονται επίσης ένα εργοστάσιο ασφάλτου, σούπερ μάρκετ και ταχυδρομικά καταστήματα. Εκεί εργάζονται περισσότεροι άνθρωποι απ’ ό,τι στην ίδια την αγορά. Η Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας άνοιξε ποινική υπόθεση για παρεμπόδιση δραστηριοτήτων επιστράτευσης· οι κατηγορούμενοι αντιμετωπίζουν 5 έως 15 χρόνια φυλάκισης. Θα μπορούσε να ήταν η πιο μαχητική εργατική διαμαρτυρία στην Ουκρανία από την Ημέρα Ανεξαρτησίας του 1998, όταν απεργοί ανθρακωρύχοι συγκρούστηκαν με δυνάμεις καταστολής μπροστά από την Περιφερειακή Κρατική Διοίκηση του Λουγκάνσκ.
Επίσης στις 30 Οκτωβρίου, δικαστήριο στην Οδησσό έκρινε ένοχο έναν άνεργο κάτοικο, ο οποίος στις 12 Ιουνίου του ίδιου έτους χρησιμοποίησε δακρυγόνο εναντίον εργαζομένου του TRC και τον τραυμάτισε στο στήθος με μαχαίρι. Καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκιση, με αναστολή υπό όρους για δύο χρόνια. Στην επιείκεια της ποινής συνέβαλαν η ειλικρινής μεταμέλεια, η πλήρης ομολογία, η ύπαρξη ανήλικου παιδιού υπό τη φροντίδα του και η μεταφορά 250.000 γρίβνιων στις Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας.
Σπάσιμο «λεωφορείου επιστράτευσης» στην Οδησσό. (Από τα κοινωνικά δίκτυα)
Την ίδια ημέρα, στην περιφέρεια Πολτάβα, η αστυνομία συνόδευσε έναν άνδρα που είχαν αρπάξει από τον δρόμο στο σημείο συγκέντρωσης του Περιφερειακού TRC του Κρεμεντσούκ. Κατά τη συμπλήρωση εγγράφων και τον σωματικό έλεγχο, σε απάντηση ερώτησης αστυνομικού για το αν έχει απαγορευμένα αντικείμενα ή ουσίες, εκείνος έβγαλε πιστόλι και πυροβόλησε αρκετές φορές. Ως αποτέλεσμα, δύο εκπρόσωποι του TRC τραυματίστηκαν στα πόδια από σφαίρες. Ο δράστης συνελήφθη.
Στο μεταξύ, το Χάρκοβό μας μετατρέπεται σε κέντρο «ατομικής τρομοκρατίας», όπως η Οδησσός και το Μπιαουίστοκ στη ρωσική επαναστατική χρονιά του 1905. Αυτό το καλοκαίρι, ένας από όσους είχαν περάσει από το TRC έκαψε το κτίριό τους από μέσα, ενώ ένας άλλος μαχαίρωσε επιτόπου τέσσερις στρατολογητές στον δρόμο.
Το πρωί της 24ης Οκτωβρίου, ένας ακόμη νεαρός από το Χάρκοβο προκάλεσε σφαγή στην περιφέρεια Ζιτόμιρ, στα σύνορα με τη Λευκορωσία. Καθώς μια περίπολος συνοριοφυλακής έλεγχε τα έγγραφα επιβατών τρένου στον σιδηροδρομικό σταθμό Οβρούτς, εξερράγη κάποια συσκευή. Ο κάτοχός της, ένας 23χρονος από το Χάρκοβο, σκοτώθηκε, μαζί με τρεις γυναίκες ηλικίας 29, 58 και 82 ετών (άμαχοι κάτοικοι της περιφέρειας Κορόστεν και μία επιθεωρήτρια συνόρων με βαθμό αρχιλοχία). Επτά άμαχοι και τρεις συνοριοφύλακες νοσηλεύτηκαν με τραύματα, ένας εκ των συνοριοφυλάκων σε σοβαρή κατάσταση. Ο βομβιστής, που πέθανε στο ασθενοφόρο, είχε συλληφθεί πρόσφατα για παραβίαση των δυτικών συνόρων και, όπως φαίνεται, αυτή τη φορά επιχειρούσε να διαφύγει προς βορρά. Η δικαστική απόφαση της 29ης Οκτωβρίου για την κατάσχεση της περιουσίας του αναφέρει ότι στο σημείο βρέθηκαν: «Θραύσματα που μοιάζουν με κατάλοιπα αυτοσχέδιου εκρηκτικού μηχανισμού, ήτοι: μεταλλικά θραύσματα, μαύρα και μπλε πολυμερικά θραύσματα και θραύσματα αγωγών σε μπλε μόνωση με ίχνη έκρηξης, θραύσματα εκρηκτικής συσκευής, θραύσμα πηγής τροφοδοσίας, θραύσμα διακόπτη τύπου toggle και θραύσμα αγωγού». Ωστόσο, όλα τα ειδησεογραφικά ρεπορτάζ το χαρακτήρισαν έκρηξη χειροβομβίδας.
Μαζική ανθρωποκτονία στο Οβρούτς. (Από τα κοινωνικά δίκτυα)
Καθώς πλησίαζε η 25η Οκτωβρίου (ή 7η Νοεμβρίου με το νέο ημερολόγιο), μιλήσαμε με έναν ακόμη κάτοικο του Χάρκοβο με το παρατσούκλι «Κόκκινος Οκτώβρης», που διέφυγε από το 122ο Αερομεταφερόμενο Τάγμα της 81ης Αερομεταφερόμενης Ταξιαρχίας. «Το παρατσούκλι μου είναι περισσότερο αναφορά στα γενέθλιά μου και στα κόκκινα φύλλα. Αλλά αν κάποιος το συνδέσει με τη μεγάλη νίκη όλων των εργατών, κι αυτό δεν είναι κακό», εξηγεί. Για τη μάχη του κράτους απέναντι στη χιονοστιβάδα των λιποταξιών, μας λέει:
«Έφυγα με SZCh [μη εξουσιοδοτημένη αποχώρηση από τη μονάδα][4] μέσα από το νοσοκομείο. Είχα υπέρταση, μου μέτρησαν την πίεση και με πήγαν στην ιατρική μονάδα στο Κραματόρσκ, κι από εκεί πήρα το τρένο και γύρισα σπίτι. Δεν κρύβομαι, κυκλοφορώ ελεύθερα στην περιοχή. Η ταξιαρχία μου έχει τόσες πολλές περιπτώσεις SZCh που δεν έχουν καν ανοίξει [ποινική] υπόθεση εναντίον μου. Δεν έχει το SBI [State Bureau of Investigation – Κρατικό Γραφείο Ερευνών] άλλη δουλειά; Υπάρχουν ήδη μισό εκατομμύριο σαν κι εμένα. Όταν μπήκα πρώτη φορά στον στρατό, κανείς δεν ήξερε καν τι είναι το SZCh. Ακόμα κι αν δεν είναι μισό εκατομμύριο αλλά 250 χιλιάδες, και πάλι είναι πάρα πολλοί. Κανένα SBI δεν θα μπορούσε να διαχειριστεί τόσες υποθέσεις. Επιπλέον, στις μονάδες, τις υποθέσεις SZCh τις χειρίζονται απλοί στρατιώτες, συνήθως αυτοί που αρνήθηκαν [να πολεμήσουν] ή οι τραυματίες. Και όταν παραδίδουν όλες τις υποθέσεις στο SBI, σχεδόν όλες είναι γεμάτες λάθη και το SBI τις επιστρέφει στη μονάδα, ενώ οι στρατιώτες που τις χειρίστηκαν έχουν ήδη μετατεθεί και άλλοι στρατιώτες κάνουν το ίδιο. Σισύφειο έργο. Με επιστράτευσαν το καλοκαίρι του 2023, και το καλοκαίρι του 2024 βγήκα σε SZCh, κυρίως επειδή δεν μου έδιναν άδεια. Έναν μήνα πριν το δικό μου SZCh, ένας τύπος που πολεμούσε από την αρχή βγήκε έξω και το ’σκασε από την εκπαίδευση για να γίνει χειριστής FPV drone. Δεν τον έπιασαν. Παρεμπιπτόντως, κι εγώ ήμουν χειριστής FPV. Ένας φίλος μου, που μένει στο Τερνοπίλ, πέρασε ακόμη και τα βουνά προς τη Ρουμανία μετά το SZCh. Έδωσα στον στρατό μια ευκαιρία, ολόκληρο χρόνο, πήγα σε μάχες, έκανα τα πάντα με συνέπεια και άντεξα όλη την αδικία· και τώρα πιστεύω ότι ένας τέτοιος στρατός δεν θα έπρεπε να υπάρχει.»
Συνολικά, ο φυγάς χειριστής drone είναι δύσπιστος για το κατά πόσο το κράτος μπορεί να σταματήσει αυτή τη ροή. Συνεχίζει, με βάση τη δική του εμπειρία:
«Δεν καταλαβαίνω καλά πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν drones για αυτούς τους σκοπούς [για να αντιμετωπίζουν τη φυγή στρατιωτών]. Και πώς μπορούν να βοηθήσουν αν ο άνθρωπος έχει ήδη φύγει από την πρώτη γραμμή και απομακρύνεται; Δεν έχουμε αρκετά drones ούτε για να εκτελούμε σωστά τις πολεμικές αποστολές. Ένα drone μπορεί να εντοπίσει κάποιον που φεύγει από τη θέση του. Αλλά υπάρχει πρόβλημα: αυτός κρατά αυτόματο όπλο, τέσσερις γεμιστήρες και τουλάχιστον δυο χειροβομβίδες. Αν δεν τα έχει όλα αυτά, τότε δεν έχει νόημα να τον γυρίσεις πίσω. Αλλά απ’ ό,τι έχω δει, άνθρωποι που εγκαταλείπουν την πρώτη γραμμή δεν φοβούνται πια τίποτα. Εγώ προσωπικά, όταν αρνήθηκα να υπηρετήσω ως πεζικάριος για δεύτερη φορά, είπα ότι κανείς δεν θα με αναγκάσει να ξαναγυρίσω· μπορούν να με πυροβολήσουν επιτόπου, οπότε τι να το κάνουμε; Και μετά απ’ αυτό με μετέφεραν στους χειριστές drone. Υπήρχαν εκατοντάδες σαν κι εμένα στο τάγμα· δεν έφυγαν αμέσως μετά τις πρώτες τους αποστολές και η διοίκηση προσπαθεί να τους πείσει να αναλάβουν άλλους ρόλους, όπως όλμους, οδηγός, αντιαρματικός εκτοξευτής χειροβομβίδων σε βάση, ή drones, ή –στη χειρότερη– τους μεταθέτει.»
Επιπλέον, αυτόν τον μήνα, ο ουκρανός underground δημιουργός Elvenor Hoxley κυκλοφόρησε το τραγούδι του Fragging με τους στίχους: «Ξέρω μία φόρμουλα, μας ήρθε από το Βιετνάμ – θα πετάξω μια χειροβομβίδα γρήγορα, κανείς δεν θα προλάβει να φωνάξει τη μαμά!» Το μέσο μας παρουσίασε επίσης το No Escape –τον διαδικτυακό χάρτη συλλήψεων/κρατήσεων στα σύνορα, για τον σχεδιασμό ασφαλών διαδρομών από πρόσφυγες– με τη μορφή συνέντευξης με τον δημιουργό του, τον Ντίμα Photographer.
Η αναμενόμενη εξάντληση των οικονομικών πόρων της Ουκρανίας «ως το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2026» μπορεί να σημαίνει την τελική πράξη του πολεμικού δράματος, λόγω έλλειψης χρημάτων για τον στρατό. Σε αυτό το αιματηρό αδιέξοδο, η πιο πειστική προοπτική μοιάζει να είναι το πιο αρνητικό σενάριο για την Ουκρανία: μια βαριά στρατιωτική αποτυχία, που με τη σειρά της ανοίγει τον δρόμο για κάποιον συμβιβασμό — όπως ακριβώς οι σοβαρές στρατιωτικές ήττες στο Ντονμπάς το 2014 και το 2015 άνοιξαν τον δρόμο για τις προηγούμενες συμφωνίες «ειρήνης» στο Μινσκ. Πιθανόν γι’ αυτό ο Τραμπ είπε «ας δούμε σε 6 μήνες» και ο Πούτιν αντέδρασε τόσο ψύχραιμα στο χτύπημα των αμερικανικών κυρώσεων.
Για να διασφαλιστεί ότι μια νέα κατάπαυση του πυρός δεν θα οδηγήσει στη διατήρηση και ενίσχυση του κανιβαλικού καθεστώτος που γεννήθηκε από το Μαϊντάν, είναι αναγκαίο να ανασυρθεί η ιστορική μνήμη της εργατικής τάξης γύρω από την επαναστατική αντιπολεμική κληρονομιά του 1917, καθώς και να αναπτυχθεί η οριζόντια συνεργασία της: τόσο στην αντίσταση του δρόμου απέναντι στο «κυνήγι» των κρατικών δυνάμεων, όσο και στη φυγή από το περιφραγμένο στρατόπεδο θανάτου που ονομάζεται «χώρα της ελευθερίας και της δημοκρατίας».
assembly.org.ua
2 Νοεμβρίου 2025
[1] TRC / TCC (ΤЦК та СП) στο ουκρανικό διοικητικό πλαίσιο είναι τα Εδαφικά Κέντρα Στελέχωσης/ Στρατολόγησης και Κοινωνικής Στήριξης (Territorial Centers of Recruitment and Social Support), δηλαδή τα τοπικά όργανα που τηρούν στρατολογικά μητρώα, «τρέχουν» την επιστράτευση και διαχειρίζονται συναφείς διαδικασίες και οι αυτουργοί της πρακτικής του busification· απλουστευτικά αποδίδονται ως TRC. Ο όρος «busification» (ουκρ. бусифікація) είναι μια έκφραση που επινόησε η ουκρανική κοινωνία για το εκτεταμένο φαινόμενο της απαγωγής ανδρών από κλιμάκια των TCC (συχνά με αστυνομική συνδρομή), τους οποίους σταματούν στον δρόμο και τους μεταφέρουν με τη βία με μίνι-μπας στο κέντρο για «παράδοση/διεκπεραίωση» (από το καθομιλουμένο busyk, «μικρό λεωφορείο»). Η αντίσταση απέναντί τους είναι μια σειρά από αυθόρμητες προλεταριακές πρακτικές όπου εργαζόμενοι/περαστικοί επιχειρούν να αποτρέψουν προσαγωγές, με συμπλοκές σώμα με σώμα, φθορές και ανατροπές των μίνι -bus.
[2] Στις 19 Σεπτεμβρίου 2025 στο παράρτημα της ενεργειακής υποδομής «Gas Networks» συγκρούστηκαν οι εργαζόμενοι με ομάδα τoυ TRC. Οι τραμπούκοι του στρατολογικού γραφείου ζήτησαν από έναν άνδρα στρατεύσιμης ηλικίας να δείξει στρατολογικά έγγραφα· εκείνος αρνήθηκε και έτρεξε να μπει στον χώρο της επιχείρησης όπου εμφανίστηκαν αρχικά 3 εργαζόμενοι και στη συνέχεια μαζεύτηκε ομάδα από περίπου 15 ακόμη, που τις έπαιξαν με τους στρατιωτικούς και την έπεσαν στο βανάκι που έχουν για να χώνουν τους άντρες που απαγάγουν με τη βία για το μέτωπο. Έπεσαν δακρυγόνα και 5 άτομα πήγαν νοσοκομείο.
[3] Τεράστιο υπαίθριο παζάρι κυρίως με βιομηχανικά προϊόντα στα περίχωρα της Οδησσού, στην περιοχή Αβανγκάρντ, στο 7ο χλμ. της οδού Οδησσού–Οβιντιόπολ.
[4] SZCh (ουκραν. ακρωνύμιο από το «самовільне залишення частини»): «αυθαίρετη εγκατάλειψη στρατιωτικής μονάδας/τόπου υπηρεσίας» ή και μη έγκαιρη επιστροφή μετά από άδεια, νοσηλεία κ.λπ., χωρίς άδεια της διοίκησης. Σε αγγλόφωνη απόδοση AWOL (Absent Without Leave), δηλαδή «απουσία χωρίς άδεια», στρατιωτικός όρος για μη εξουσιοδοτημένη απουσία. Δεν ταυτίζεται με τη λιποταξία (desertion), που αφορά αποχώρηση/φυγή με πρόθεση μόνιμης αποφυγής της υπηρεσίας· στην ουκρανική ποινική ορολογία αυτά αντιμετωπίζονται ως διακριτές κατηγορίες (άρθρα 407 και 408 αντίστοιχα). Σύμφωνα με απάντηση του Office of the Prosecutor General σε δημοσιογραφικό αίτημα, από Ιανουάριο 2022 έως Σεπτέμβριο 2025 καταχωρίστηκαν 235.646 ποινικές διαδικασίες για SΖCh/«αυθαίρετη εγκατάλειψη μονάδας» (άρθρο 407) και 53.954 για λιποταξία (άρθρο 408) — σύνολο σχεδόν 290.000. Τα νούμερα αφορούν καταχωρισμένες ποινικές διαδικασίες/δικογραφίες (registered criminal proceedings), όχι κατ’ ανάγκη ισάριθμα πρόσωπα ή τελεσίδικες καταδίκες (μπορεί να υπάρχουν πολλαπλές εγγραφές, συγχωνεύσεις ή παύσεις).