«Ο ηγέτης απαγόρευσε τη φυγή από την πιο ελεύθερη χώρα του κόσμου». Μια νέα εκτεταμένη συνέντευξη με το αντισυστημικό μέσο ενημέρωσης του Χάρκοβου στην Camille Chinardet, φοιτήτρια Διεθνών Σχέσεων του Στρασβούργου. Δημοσιεύθηκε ειδικά για την επέτειο του τέλους του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, στο οποίο τον οδήγησαν εργάτες και στρατιώτες.
Σχετικά με την κατάσταση:
– Πώς θα περιγράφατε την κατάσταση στο Χάρκοβο αυτή τη στιγμή; Σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο, αλλά και ως προς τις δικές σας αντοχές και την αντιμετώπιση;- Τι συνέβη εδώ σε εσάς στις 24 Φεβρουαρίου 2022;
– Η πόλη απέχει 20 χιλιόμετρα από τη γραμμή του μετώπου εδώ και ενάμιση χρόνο (από τον Μάιο του 2024). Μπορείτε να βρείτε περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με την οικονομική κατάσταση στο μεγάλο υλικό που συγκεντρώσαμε ξεχωριστά για την Ημέρα της Πόλης. [1]
Τα υπόλοιπα διαφέρουν ελάχιστα από άλλες νοτιοανατολικές πόλεις.
Είναι σαν την κατοχή του 1942-1943: κάθε μέρα, γίνεται σαφάρι πολιτών στους δρόμους, στοιβάζονται σε μικρά λεωφορεία που τα λέμε gas vans [2] και οδηγούνται στον θάνατο. Για να μην αναφέρουμε τις κανονικές φυλακές και τα κέντρα προφυλάκισης που είναι γεμάτα από πολιτικούς κρατούμενους όλων των ηλικιών, οι οποίοι καταδικάζονται σε πολυετή φυλάκιση για «τρομερά εγκλήματα», όπως το να εργάζονται στις δημοτικές υπηρεσίες του κατεχόμενου από τη Ρωσία Κουπιάνσκ ή να μιλούν για το κοινό ιστορικό παρελθόν Ρώσων και Ουκρανών.
Η τοπική γλώσσα, οι γιορτές, τα μνημεία και τα τοπωνύμια απαγορεύονται από τη διοίκηση σαν να είναι κάποιου είδους αποικιοκράτες. Οι προοπτικές για να βγάλουμε την περίοδο θέρμανσης με καλοριφέρ και ηλεκτρικό ρεύμα είναι πολύ αμυδρές. Φυσικά, αυτό δεν ισχύει για τις ελίτ – αυτοί θα το έχουν σίγουρα.
Ιδού μια θαυμάσια αποτύπωση[3] της στάσης των ουκρανικών αρχών απέναντι στον τοπικό πληθυσμό από τον αριστερό ιστορικό Vyacheslav Azarov, με έδρα την Οδησσό:
«Η Language Ombudsman[4] Ιβάνοφσκα κάλεσε την αστυνομία του Χάρκοβο να διεξάγει προληπτική συζήτηση με τους ιδιοκτήτες κάποιου μπαρ, όπου οι επισκέπτες τραγουδούν καραόκε στα ρωσικά. Η ίδια η αξιωματούχος παραδέχτηκε ότι ο νόμος δεν απαγορεύει κάτι τέτοιο, αλλά καθώς βρισκόμαστε αντιμέτωποι(ες) με τη ρωσική στρατιωτική επίθεση, τέτοια τραγούδια προκαλούν δημόσια οργή, την οποία συμμερίζεται η “επόπτρια της γλώσσας”. Στην ουσία, η αξιωματούχος κάλεσε την αστυνομία να παραβιάσει τον νόμο, επειδή τα συναισθήματα ενός τμήματος της κοινωνίας που δεν ανέχεται τους συμπολίτες της που μιλούν άλλες γλώσσες είναι πιο σημαντικά για εκείνη. Η γνωστή κοινωνική ιεραρχία είναι και πάλι στο προσκήνιο, όπου υπάρχουν οι απλοί πολίτες, από πάνω τους το κράτος και στην κορυφή τους μια πατριωτική ελίτ που είναι υπεράνω κάθε νόμου. Θα απογοητεύσω τους πολέμιους του ιμπεριαλισμού, αλλά αυτό το σχήμα αναπαράγει με ακρίβεια την τάξη της ύστερης Ρωσικής Αυτοκρατορίας, όταν η δημόσια συμπεριφορά υπαγορευόταν από τις “Μαύρες Εκατονταρχίες”.[5] Αυτό το «αλάτι της γης», ο «αληθινά ρωσικός λαός» είχε επίσης το πατριωτικό προνόμιο να επιβάλλει αυθαίρετα αντίποινα για να βελτιώσει τη συμπεριφορά των συμπολιτών του προς όφελος της απολυταρχίας, και η αστυνομία τους χρησιμοποιούσε ενεργά για τον σκοπό αυτό, όταν δεν είχε το νόμιμο δικαίωμα να το κάνει η ίδια».
Εν τω μεταξύ, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία, το 2024, συνολικά το 51% των νέων στην Ουκρανία μιλούσε ρωσικά στην καθημερινή ζωή. Φέτος, το 40% των μαθητών στα ουκρανικά σχολεία μιλούν ρωσικά κατά τη διάρκεια του διαλείμματος και το 30% το κάνουν στο σπίτι και με τους φίλους τους. Το ποσοστό εκείνων που θεωρούν την ουκρανική γλώσσα μητρική τους γλώσσα έχει μειωθεί επίσημα από 71% σε 64% κατά το τελευταίο έτος.
-Πώς άλλαξε η ζωή αυτά τα χρόνια εξαιτίας της εισβολής;
– Οι περισσότεροι έγιναν φτωχότεροι (όσοι κατάφεραν να επιβιώσουν), άλλοι έγιναν μυθικά πλούσιοι, ενώ σεωκάποιους η ρωσική εισβολή απλώς έδωσε το ελεύθερο να πραγματοποιήσουν τις πιο νοσηρές σαδιστικές τους φαντασιώσεις. Αυτό το τρένο καίγεται και οι πόρτες είναι κλειδωμένες από τους ελεγκτές. Γι’ αυτό και πάνω από το μισό περιεχόμενό μας είναι αφιερωμένο στο πώς μπορεί κανείς να την κοπανήσει από το γαλαζοκίτρινο συνδυασμό τοξικότητας και συλλογικής παράνοιας, χωρίς να ζητήσει την άδεια κανενός.[6]
Το ίδιο έκαναν και οι Μαχνοβίτες: όταν δεν μπορούσαν να κρατήσουν το Γκιούλιαπολ, αντί να το υπερασπιστούν μέχρι τον τελευταίο μαχητή, απλώς μετακινήθηκαν εκεί όπου ήταν πιο εύκολο να εφαρμόσουν τις αρχές τους.[7]
Πρόσφατα, ένα άλλο πρόβλημα έγινε σταδιακά όλο και πιο μεγάλο : πολλοί Ουκρανοί που απέφυγαν την επιστράτευση, τραυματισμένοι από τη βία του καθεστώτος που προσπαθούσε να τους στείλει στον θάνατο, αρχίζουν να δικαιολογούν τις επιθετικές πολιτικές του Κρεμλίνου, κατηγορώντας την Ουκρανία ως τον μοναδικό ένοχο για τη συνέχιση του πολέμου και απορρίπτοντας κάθε διεθνιστική ατζέντα. Θα πρέπει να καταλάβουν ότι οι Ρώσοι στρατιωτικοί εργολάβοι δεν ενδιαφέρονται λιγότερο να διεξάγουν πόλεμο μέχρι και τον τελευταίο Ουκρανό φτωχό (ή και φτωχή γυναίκα). Όλοι οι μετασοβιετικοί δικτάτορες είναι ουσιαστικά μια εταιρεία, είτε πρόκειται για τη Zevalier, είτε για την Putler, είτε για τη Lukachet.[8] Εντελώς άγνωστοι μεταξύ τους σκοτώνονται κατά δεκάδες χιλιάδες σε ένα στημένο παιχνίδι αυτών που γνωρίζονται και επικοινωνούν πολύ καλά μεταξύ τους.
– Ποια ήταν η κατάσταση πριν από αυτό; Πώς ήταν;
– Όλα τα ίδια, μόνο λίγο πιο ήπια.
– Ποια ήταν η κατάσταση της αριστεράς στην πολιτική πριν από την εισβολή;
– Πριν από το φασιστικό πραξικόπημα του 2014, τόσο οι σταλινικοί όσο και οι ελευθεριακοί αριστεροί κατάφερναν να συγκεντρώνουν στην πόλη μας εκατοντάδες διαδηλωτές για την Πρωτομαγιά. Έπειτα, οι δημοτικές αρχές σταμάτησαν να εγκρίνουν τέτοιες κινητοποιήσεις και η αστυνομία συμμάχησε με τους νεοναζί του δρόμου (αν και ακόμη και πριν από το Μαϊντάν δεν ήθελε να ερευνήσει τις επιθέσεις της άκρας δεξιάς εναντίον των αντιπάλων της). Εξαιτίας της απροθυμίας ή της αδυναμίας των αριστερών να εξασφαλίσουν τη δική τους ασφάλεια, η αριστερά ουσιαστικά έχασε κάθε δημόσια επιρροή στην πόλη.
– Θα μπορούσατε να μου πείτε σε ποιο βαθμό οι άνθρωποι είναι σε θέση να ασχολούνται και να συμμετέχουν στην πολιτική με τους περιορισμούς που συνήθως επιβάλλει ο πόλεμος;
– Εξαρτάται από το τι εννοείτε με τον όρο πολιτική.
– Υπήρξαν διαμαρτυρίες ενάντια στις κυβερνητικές αποφάσεις για το NABU και το SAPO το καλοκαίρι που πέρασε στο Χάρκοβο;[9]
– Ναι, περίπου χίλιοι διαδήλωσαν. Αλλά οι συγκρούσεις μεταξύ του ενός κλάδου κρατικών παρασίτων και του άλλου δεν μας ενδιαφέρουν, ειδικά από τη στιγμή που αυτές οι συγκεντρώσεις έγιναν μόνο χάρη στην πλήρη ανοχή από τα πάνω λόγω τωνπελατειακών σχέσεων των οργανισμών αυτών από την ΕΕ.
[Λεζάντα φωτογραφιών]: Από τις 15 έως τις 18 Μαΐου, πάνω από εκατό συλλογικότητες και πρωτοβουλίες από διάφορες χώρες συγκεντρώθηκαν στη Βαλκανική Έκθεση Αναρχικού Βιβλίου 2025 στη Θεσσαλονίκη. Εκεί υπήρχε και χώρος για την ταπεινή παρουσίαση της Assembly, Το περιφραγμένο νησί του πόνου.[10] Οι σύντροφοι εκτίμησαν ιδιαίτερα την ατάκα μας: «Είναι προτιμότερο να είσαι τερμίτης, αποδυναμώνοντας σιγά-σιγά το οικοδόμημα του μιλιταρισμού, παρά ψύλλος στην ουρά ενός από τα σκυλιά που τσακώνονται». Φυσικά, η ζοφερή εικόνα που σχεδιάσαμε εκεί είναι ήδη σε μεγάλο βαθμό ξεπερασμένη: τώρα έχουμε πολύ πιο θετικά νέα. [11]
Σχετικά με την Assembliya:
– Πότε ξεκινήσατε την Assembliya; Γιατί;
– Λοιπόν, το περιγράψαμε ήδη με κάποιες λεπτομέρειες πριν από περισσότερα από 3 χρόνια. Και δεν υπάρχει Assembliya, εμείς είμαστε η Assembly.[12]
– Ποιος θα λέγατε ότι είναι ο στόχος της πρωτοβουλίας σας;
-Ο άμεσος στόχος μας αυτή τη στιγμή είναι να σώσουμε τις ζωές όσο το δυνατόν περισσότερων ανθρώπων από το να θυσιαστούν για την αιώνια κυριαρχία του βραχνά καλικάντζαρου και τον απέραντο πλουτισμό των φίλων του. Τις ζωές των ανθρώπων που ο κρατικός Μολώχ θέλει να τους πάρει για όλο και περισσότερη χρηματοδότηση από το ΝΑΤΟ. Κάθε φορά που οι Ουκρανοί εκπρόσωποι ή οι μαζορέτες τους σας μιλάνε για τις απώλειες Ουκρανών πολιτών από τους ρωσικούς βομβαρδισμούς, αποσιωπώντας το γεγονός ότι τα κλειστά τους σύνορα εμποδίζουν αυτούς τους ανθρώπους να φύγουν για ασφάλεια, να ξέρετε αυτό: απλά θέλουν να αποκρύψουν την ευθύνη τους για αυτούς τους θανάτους.
– Η πλήρους κλίμακας εισβολή άλλαξε κάτι στην πρωτοβουλία σας; Με ποιο τρόπο;
Αλλάζουμε μαζί με τη ζωή γύρω μας. Διαβάζοντας την παραπάνω συνέντευξη του 2022, θα μπορούσε τότε κανείς να φανταστεί ότι θα καταλήγαμε να θεωρούμε την Ουκρανία το ίδιο σκληρή από τη Ρωσία και πολύ πιο κυνική; Φυσικά, όταν στη συνέντευξη που παρατίθεται πιο πάνω λέγαμε ότι η Ρωσία πραγματοποιεί γενοκτονία σε καθετί ουκρανικό,[13] απλώς δεν γνωρίζαμε ακόμη πώς μοιάζει μια πραγματική γενοκτονία (στη Γάζα). Ωστόσο, ένα άλλο σημείο παραμένει απολύτως επίκαιρο: το μόνο μέρος στην Ουκρανία που είναι ασφαλές από τις ρωσικές επιθέσεις είναι η κυβερνητική συνοικία και τα παλάτια στα VIP προάστια του Κιέβου, όπου ζουν οι κύριοι ωφελημένοι αυτού του πολέμου.
Ομοίως, τα ουκρανικά drones δεν σκοτώνουν τους «ενοίκους» του Κρεμλίνου, που απολαμβάνουν πλήρεις εγγυήσεις ασφαλείας, αλλά αμάχους στις παραμεθόριες περιοχές του Μπέλγκοροντ και του Κουρσκ, πολλοί από τους οποίους είναι και οι ίδιοι Ουκρανοί, με συγγενείς στο Χάρκοβο. Αυτό σημαίνει ότι η βασική μας ιδέα από το 2022 παραμένει ίδια: οι πραγματικοί εχθροί δεν βρίσκονται στις απέναντι πλευρές των χαρακωμάτων, αλλά στις απέναντι πλευρές του φράχτη γύρω από τα διοικητικά κτίρια.
– Είπατε στο email σας ότι δεν ορίζετε πλέον τους εαυτούς σας ως αναρχικούς. Θα μπορούσατε να εξηγήσετε το γιατί;
– Εξαιτίας αυτού που κάνει το αναρχικό κίνημα. Το γεγονός και μόνο ότι είναι τόσο σοβαρά επικεντρωμένο στην απόδειξη τόσο στοιχειωδών θέσεων όπως «ένας αναρχικός δεν μπορεί να σκοτώσει και να πεθάνει υπό τις διαταγές του κράτους» ή «δεν θέλουν όλοι οι Ουκρανοί να υπηρετήσουν στο στρατό» σε κάνει να σκέφτεσαι με θλίψη για τις προοπτικές του. Ακόμα πιο λυπηρό είναι ότι αυτό συνεχίζεται για τέσσερα συνεχόμενα χρόνια. Για εμάς, ο Buenaventura Durruti τα έχει ήδη πει όλα: ο φασισμός δεν είναι κάτι που το συζητάς, είναι κάτι που το καταστρέφεις Κάποιοι μάλιστα φτάνουν στο σημείο να εκφράζουν την αλληλεγγύη τους σε όλους αυτούς που επιστρατεύτηκαν με τη βία, συμπεριλαμβανομένων των μισθοφορικών ρωσικών ταγμάτων εφόδου, λες και ο πολεμική μηχανή του θανάτου δεν βασίζεται στην υπακοή τους.
Όλα όσα έχουν ειπωθεί για τον αναρχικό λόγο δεν σημαίνουν ότι είμαστε απογοητευμένοι από τις αναρχικές πρακτικές – όχι, το πρόβλημα είναι ότι ο λόγος αυτός είναι εντελώς ανακόλουθος με τις σημερινές προκλήσεις του κοινωνικού αγώνα. Τι θα μπορούσε να είναι πιο αναρχικό από το να υπερασπίζεσαι την ελευθερία της κίνησης ενάντια στο κανιβαλικό κράτος,προκειμένου να είσαι άνθρωπος αντί να είσαι αναλώσιμο υλικό για εκείνους που νομίζουν ότι έχουν το δικαίωμα να αποφασίζουν ποιος θα πεθάνει και πότε;
– Εστιάζετε κυρίως στις τοπικές ειδήσεις. Γιατί αυτή η επιλογή;
– Ο προϋπολογισμός μας είναι πολύ περιορισμένος ακόμη και για τοπικό έργο. Η επέκταση σε εθνικό επίπεδο θα απαιτούσε ένα εντελώς νέο επίπεδο χρηματοδότησης. Επιπλέον, δεν γνωρίζουμε ποιοι, αν το κάναμε, θα ήταν σε θέση να μας ακολουθήσουν από άλλες περιοχές.
– Σύμφωνα με τον ιστότοπό σας, είπατε ότι λειτουργείτε μέσω ενός συλλογικού δικτύου πληροφοριών. Πώς λειτουργεί αυτό;
– Μπορούμε να βρισκόμαστε σε οποιαδήποτε χώρα και να ξέρουμε τι συμβαίνει στην περιοχή μας χάρη στους αναγνώστες μας, που μας στέλνουν πληροφορίες μέσω της φόρμας επικοινωνίας.
– Θα λέγατε ότι είναι πιο δύσκολο να είσαι μέσο ενημέρωσης και να κάνεις ρεπορτάζ σε αυτό το πλαίσιο όπου πολλαπλασιάζονται παντού οι ψευδείς ειδήσεις;
– Ισχύει, ιδίως όταν πρόκειται για σκηνές «busification» ή όταν οι «πράσινοι καλλικάντζαροι» κρατούν απαχθέντες ανθρώπους στο υπόγειο. Γι’ αυτό δεν δημοσιεύουμε όλο το υλικό που μας στέλνουν. Πρέπει να το επιλέγουμε προσεκτικά και να το ελέγχουμε. Όπως βλέπετε, συχνά μεσολαβεί πολύς χρόνος ανάμεσα στις δημοσιεύσεις μας: για να αποφεύγουμε να ανεβάζουμε πράγματα που δεν έχουν επαληθευτεί και, ταυτόχρονα, για να μην αναπαράγουμε όσα έχουν ήδη εμφανιστεί σε πολλά άλλα μέσα.
[Λεζάντα φωτογραφίας]: Πριν από ένα χρόνο, στις 31 Οκτωβρίου, ο αναρχικός αντάρτης Κυριάκος Ξυμιτίρης σκοτώθηκε από έκρηξη σε διαμέρισμα στην Αθήνα. Για το θέμα αυτό, η εικόνα του εμφανίστηκε στον τοίχο του ισραηλινού διαχωριστικού φράγματος στην Παλαιστίνη, μαζί με τα ονόματα των συλληφθέντων συντρόφων του και τις λέξεις ότι όλα τα τείχη θα πέσουν. Μια εβδομάδα πριν από αυτή την επέτειο, στις 24 Οκτωβρίου, ένας άγνωστος νεαρός από το Χάρκοβο ανατινάχθηκε μαζί με μια συνοριακή περίπολο, ενώ προσπαθούσε να φτάσει στα σύνορα με τη Λευκορωσία. Δεδομένου ότι δεν άφησε σημείωμα αυτοκτονίας και δεν είναι γνωστό αν κάποιος τον βοήθησε, μπορεί κανείς μόνο να μαντέψει για τα κίνητρά του.
Σχετικά με τον πόλεμο:
– Καθώς η διπλωματική μου εργασία αφορά κυρίως αναρχικές ομάδες και πρόσωπα στην Ουκρανία, εσείς είστε η μόνη ομάδα που είδα να μιλά για τους λιποτάκτες. Μπορείς να σκεφτείτε έναν λόγο γιατί; Γιατί διαλέξατε αυτό το θέμα;
Πιθανότατα επειδή οι υπόλοιπες ομάδες που συνάντησες είναι στην υπηρεσία του κράτους και το κράτος δεν τους έχει δώσει άδεια να μιλούν γι’ αυτό. Δεν είναι παράξενο: οι εθνικιστές, ο στρατός και οι συνοριοφύλακες είναι παντού κρίκοι της ίδιας αλυσίδας, για να υπηρετούν την κυρίαρχη τάξη, όχι μόνο στην Ουκρανία. Είναι η ίδια ιστορία με τότε που άρχισαν να γράφουν στα ουκρανικά αντί για τα ρωσικά, λες και αυτό γίνεται με το πάτημα ενός κουμπιού, μάλλον χωρίς καν να καταλαβαίνουν πόσο ομηρικά γελοίες ακούγονται οι ιστορίες τους για «πόλεμο υπεράσπισης της ταυτότητας και της ανεξαρτησίας».
Όσο περισσότερο καταρρέει ο αγαπημένος τους στρατός και όσο περισσότερα εδάφη παραδίδει, τόσο περισσότερο ανήμπορη οργή και υστερία θα βλέπουμε από αυτούς για τους οποίους ρωτάς σε αυτή την ερώτηση. Οι καλοί μας Λευκορώσοι φίλοι παρουσίασαν πρόσφατα ακόμα και έναν ολόκληρο «πίνακα τιμής» των πικραμένων, [14]που ανανεώνεται τακτικά.Ναι, συμβαίνει, κάποιος τόλμησε να τους ξεπληρώσει με το ίδιο νόμισμα, το φαντάζεσαι;[15] Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας: αν συνεχιστεί αυτό, η φλόγα τους θα είναι αρκετή για να θερμάνει τουλάχιστον το μισό Χάρκοβο, αν ανασταλεί η περίοδος θέρμανσης. Επιπλέον, οι πραγματικοί οπαδοί της Ουκρανίας δεν χάνουν τον χρόνο τους για να πηγαίνουν σε εκδηλώσεις στο εξωτερικό – απολαμβάνουν τη ζωή τους πίσω από το σιδηρούν παραπέτασμα.
Και όσοι από αυτούς είναι όντως μέσα στην Ουκρανία δεν περνούν και τα καλύτερά τους. Φαίνεται πως φοβούνται ότι, μ’ αυτούς τους ρυθμούς, σύντομα δεν θα μείνει κανείς να πολεμά εκτός από τους ίδιους. Κι όμως, οι αφέντες τους, όπως οι ίδιοι παραδέχονται, δεν τους άφησαν καν να φτιάξουν έναν απολύτως δουλικό «αντιεξουσιαστικό λόχο». Και ακόμη δεν τους αφήνουν. Μετά, αυτοί οι τύποι κλαψούρισαν και γκρίνιαξαν για την «καταραμένη στρατιωτική γραφειοκρατία», για την οποία είχαν δεχτεί οικειοθελώς να πολεμήσουν. Επειδή οι κρατικοί αφέντες τους δεν τους άφησαν ούτε καν να οργανώσουν έναν λόχο, αναγκάστηκαν να μπουν σε απροκάλυπτα ακροδεξιές μονάδες, και μετά να τα γυρίζουν και να λένε ψέματα. Τέλος πάντων, ας μην είμαστε πολύ σκληροί με τα NPCs.[16]
Παρεμπιπτόντως, πριν από ενάμιση χρόνο επιβεβαιώσαμε πληροφορίες για πάνω από 100.000 περιπτώσεις «απόδρασης» από τον στρατό (λιποταξίας). Η ουκρανική κρατική προπαγάνδα, ως συνήθως, το βάφτισε fake news. Όμως τώρα αυτός ο αριθμός είναι ακόμη και επισήμως τριπλάσιος. Σύμφωνα με τους συνομιλητές σου, η λιποταξία «λειτουργεί υπέρ της Ρωσίας», αλλά πώς ακριβώς να την εκμεταλλευτεί, αν, όπως λένε οι ίδιοι, η Ρωσία έτσι κι αλλιώς βρίσκεται στο χείλος της κατάρρευσης από μέρα σε μέρα;
Αν και κανείς από εμάς δεν είναι λιποτάκτης ο ίδιος, το θέμα αυτό είναι κοντά μας όχι μόνο για πολιτικούς αλλά και για αισθητικούς λόγους. Σεβόμαστε τους γενναίους ανθρώπους – και το να αψηφάς την ποινική νομοθεσία απαιτεί περισσότερο θάρρος από το να παίρνεις «ακόμα κι ένα φτυάρι», όπως είπε και κ. Κουλέμπα και, κατόπιν εντολής κάποιου, να πεθαίνεις σε ένα λασπωμένο χαντάκι σαν τα βοοειδή στο σφαγείο.[17] Ακόμα και αν ένας τέτοιος φυγάς πήγαινε απλά σπίτι του, για να μην πούμε για το να διανύσει δεκάδες χιλιόμετρα μέσα στα βουνά με ένα σακίδιο, να σπάσει τα συρματοπλέγματα και να κινδυνεύσει να πεθάνει από το κρύο.
– Ξέρω ότι έχουν γίνει πολλές συζητήσεις για το αν πρέπει να συμμετέχει κανείς στον πόλεμο ή να τον καταγγέλλει, και για τις επιπτώσεις του στους ανθρώπους. Θεωρείτε ότι είναι ένα δίλημμα που έχει νόημα; Είναι όντως μια αντιφατική θέση [ενν. το είναι κανείς ενάντια στον πόλεμο και ταυτόχρονα συμμετέχει]; Εσείς πού τοποθετείστε;»
– Για την ομάδα μας, αυτό το ερώτημα δεν έχει τεθεί ποτέ. Πολύ πριν από το 2022, η Ουκρανία στέρησε από κάποιους από εμάς τη δωρεάν εκπαίδευση, απαγόρευσε σε άλλους να εργάζονται στη μητρική τους γλώσσα τη ρωσική, κάποιον άλλον απλώς τον λήστεψαν ή έχει άλλους προσωπικούς λογαριασμούς να κλείσει μαζί της. Όταν, επιπλέον, έδεσε με αλυσίδα τον ανδρικό πληθυσμό ηλικίας 18–60 (από το βράδυ της 24.02.2022), τι αμφιβολία θα μπορούσε να υπάρχει ότι οι εξωτερικές απειλές που αντιμετωπίζει αυτό το κράτος πρέπει να αξιοποιηθούν πλήρως — ακόμη κι αν, εκείνη τη στιγμή, η ζωή στα ρωσοκρατούμενα εδάφη ήταν πολύ χειρότερη απ’ ό,τι υπό την ουκρανική κυβέρνηση; (Τώρα η κατάσταση εκεί έχει εν μέρει βελτιωθεί, εν μέρει όχι.)
Και ποιος μπορεί να απελευθερώσει την εργατική τάξη από τον κρατικό εξαναγκασμό και την τρομοκρατία, αν όχι οι ίδιοι οι άνθρωποι, αρνούμενοι να ελέγχονται και παίρνοντας τη ζωή τους στα χέρια τους, όπως οι πρόγονοί τους που έφυγαν από τη φεουδαρχική καταπίεση και έτσι ίδρυσαν την πόλη μας;
Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν στραφήκαμε αμέσως στη συνεργασία με τους λιποτάκτες. Στην αρχή του πολέμου ήταν, γενικά, ένα περιθωριακό θέμα· έτσι, οι τίτλοι σε αναρχικές ιστοσελίδες που συνέδεαν την Assembly με αυτό το ζήτημα ήταν μάλλον clickbait των συντακτών. Η ώρα γι’ αυτό ήρθε στην πραγματικότητα πολύ αργότερα.
Τον Οκτώβριο του 2025 είχε ήδη καταγραφεί νέο ρεκόρ «μη εξουσιοδοτημένης αποχώρησης από στρατιωτική μονάδα» και λιποταξίας: 21.602 τέτοιες περιπτώσεις επισήμως, έναντι 17.000–18.000 τον μήνα στη διάρκεια του καλοκαιριού, με περίπου 30.000 επιστρατευμένους τον μήνα. Και ακόμη κανείς δεν ξέρει πόσοι άλλοι άφησαν τις τραπεζικές τους κάρτες στους διοικητές τους, ώστε να εισπράττουν εκείνοι τα χρήματα στη θέση τους και να μην δηλώνουν την εξαφάνισή τους. Αυτό σημαίνει ότι, στον χρόνο που χρειάζεστε για να στείλετε μια δωρεά στην Assembly, αρκετοί ακόμη άνθρωποι μπορεί να έχουν ήδη πετάξει τις στολές τους — αυτές που φέρουν το «σήμα των σκλάβων» σε σχήμα πιρουνιού. Όπως θα έλεγε και ο τελευταίος ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης, η διαδικασία έχει ξεκινήσει!
– Έχω διαβάσει μερικές από τις συνεντεύξεις που δώσατε σε ευρωπαϊκές εφημερίδες, πριν ή κατά τη διάρκεια του πολέμου. Θα λέγατε ότι ο πασιφισμός είναι μια θέση που μπορεί να κρατηθεί αυτή τη στιγμή;
– Όχι· εμείς θα προτιμούσαμε να μετατρέψουμε τον πόλεμο μεταξύ των δικτατοριών σε πόλεμο εναντίον τους. Φυσικά, οι πασιφιστές μπορούν να είναι σύμμαχοί μας, όπως ακριβώς και η συνεργασία με ορισμένους μετριοπαθείς συνδικαλιστές δεν είναι πάντα ασύμβατη με την πάλη για την κατάργηση της μισθωτής εργασίας.
Παράλληλα, οι ελπίδες μας για έστω και την παραμικρή επαναστατική προοπτική στη Ρωσία ξεθώριασαν μετά την ήττα της ανταρσίας της Βάγκνερ τον Ιούνιο του 2023. Έπειτα απέτυχε η ουκρανική αντεπίθεση και άρχισε μαζικά το “busification”. Τότε, πριν από δύο χρόνια, το λέγαμε «αγωνία της δικτατορίας». Τώρα βλέπουμε πώς σταδιακά μετατρέπεται σε επιθανάτιους σπασμούς. Ίσως, μετά την κατάρρευσή της –που πλέον φαίνεται να ωθείται περισσότερο από την ουκρανική εργατική τάξη παρά από τα αργά προελαύνοντα ρωσικά στρατεύματα– ο κοινωνικός αγώνας να περάσει στη Ρωσία πάνω από τη γραμμή του μετώπου, όπως πέρασε από τη Ρωσία στη Γερμανία το 1918. Ο χρόνος θα δείξει· προς το παρόν πρέπει να επικεντρωθούμε σε πιο άμεσες ανάγκες.
– Αν το δούμε από την ανάποδη, θα λέγατε ότι υπάρχει συμφέρον να συνεχιστεί ο πόλεμος; Για ποιους;
– Το φάσμα όσων έχουν συμφέρον από τον πόλεμο είναι πολύ ευρύ. Δεν πρόκειται καθόλου για μια απλή συνωμοσία λίγων ολιγαρχών, αλλά για άμεσο, υλικό συμφέρον ενός αρκετά μεγάλου τμήματος του πληθυσμού: από τα σκουπιδο-ΜΜΕ που παίρνουν επιχορηγήσεις για να υποκινούν το μίσος, μέχρι τους «εθελοντές» του στρατού που μαζεύουν δωρεές, και όσους βγάζουν χρήματα από φωτογραφίες με τα «μετά» των βομβαρδισμών. Σκέψου μόνο ότι ακόμη και ο μεγαλύτερος κατασκευαστής drones στην Ουκρανία ήταν, πριν από τον πόλεμο, εταιρεία κάστινγκ για τα τηλεοπτικά πρότζεκτ του δικτάτορα. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να θεωρείται αυτός ο κόσμος «θύμα της επίθεσης» — και γι’ αυτό ο ηγέτης τους έχει επανειλημμένα τινάξει στον αέρα τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις: Παρίσι το 2019, Κωνσταντινούπολη το 2022, Λονδίνο το 2025.
– Δημοσιεύετε κυρίως κριτικά άρθρα για τον πόλεμο και υπερασπίζεστε αυτή τη θέση στις συνεντεύξεις σας. Δεχτήκατε απειλές γι’ αυτές τις απόψεις; Από ποιους;
– Υπάρχουν πολλοί που, και μόνο που παίρνουμε αυτή τη θέση, κλαίνε και τρίζουν τα δόντια. Πιθανότατα έχεις συναντήσει μερικούς, ακόμη και στη Γαλλία. Αν δεν δεχόμασταν απειλές από αυτούς, θα σήμαινε ότι κάτι κάνουμε λάθος. Πιο σημαντικό είναι ότι απειλές δέχτηκαν και άλλοι άνθρωποι επειδή μας έστελναν υλικό. Παρ’ όλα αυτά, αυτό δεν έχει νόημα: δεν έχουμε αποκαλύψει ακόμη κανέναν από τους πληροφοριοδότες μας.
Και δεν είναι απολύτως σωστό ότι δημοσιεύουμε κυρίως κριτικά άρθρα για τον πόλεμο. Από το περασμένο φθινόπωρο, έχουμε επικεντρωθεί κυρίως στη δημοσίευση πληροφοριών χρήσιμων για τη διαφυγή στο εξωτερικό, με βάση ιστορίες και συμβουλευτική που περνά από την ηλεκτρονική μας γραμμή 24/7.
– Στη χώρα μου (Γαλλία), οι άνθρωποι της αριστεράς λένε ότι ο εθνικισμός στην Ουκρανία είναι πολύ ισχυρός, άρα πολύ επικίνδυνος για την αριστερά στην Ουκρανία, ειδικά εν μέσω αυτού του πολέμου, που τον γιγάντωσε. Γι’ αυτό, λένε, πρέπει να στηρίζουμε αυτόν τον πόλεμο «με πολλή προσοχή». Αισθάνεστε έτσι στο Χάρκοβο;
– Απλώς διάβασε όλα όσα απαντήσαμε πιο πάνω και σκέψου μόνη σου. Εμείς μπορούμε μόνο να προσθέσουμε ότι στην Ουκρανία μένει πια μόνο το πιο «περιφερειακό» κομμάτι της ομάδας μας· αλλιώς, εδώ και καιρό θα είχαμε μοιραστεί τη μοίρα του Μπογκντάν Σιροτιούκ, της Άντζελα Γκουρίνα, του Αλεξάντερ Ματιούσενκο, των κρατουμένων της «υπόθεσης των φυλλαδίων» και πολλών, πολλών άλλων Ουκρανών που απλώς τόλμησαν να έχουν δική τους άποψη.[18]
– Ως συλλογικότητα, βλέπετε ένα τέλος σε αυτή τη σύγκρουση; Και αν ναι, ποιο τέλος;
– Η αναμενόμενη εξάντληση των οικονομικών πόρων της Ουκρανίας « μέχρι το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2026» μπορεί πραγματικά να σημαίνει την τελική πράξη του πολεμικού δράματος, λόγω έλλειψης χρημάτων για τον στρατό. Σε αυτό το αιματηρό αδιέξοδο, η λιγότερο απατηλή λύση φαίνεται να είναι το πιο αρνητικό σενάριο για την Ουκρανία: μια βαριά στρατιωτική αποτυχία, η οποία με τη σειρά της θα ανοίξει τον δρόμο για κάποιο συμβιβασμό, όπως ακριβώς οι σοβαρές στρατιωτικές ήττες στο Ντονμπάς το 2014 και το 2015 άνοιξαν το δρόμο για τις προηγούμενες «ειρηνευτικές» συμφωνίες στο Μινσκ. Μάλλον γι’ αυτό ο Τραμπ είπε «ας δούμε σε 6 μήνες» και ο συνάδελφός του στο Κρεμλίνο αντέδρασε τόσο ήρεμα στο χτύπημα των αμερικανικών κυρώσεων. Εμείς το είχαμε προβλέψει αυτό πριν από σχεδόν ένα χρόνο.
Η στρατιωτική κατάρρευση αυτού του στρατοπέδου συγκέντρωσης θα μπορούσε να διευκολύνει πολύ την απελευθέρωση των εκατομμυρίων ανθρώπων που βρίσκονται σε ομηρία και να τους επιτρέψει να βρουν ένα πιο θελκτικό μέρος για να ζήσουν, αν και είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι, αν αναγκαστείς να περάσεις τα σύνορα εκτός σημείου ελέγχου, στην Ουκρανία αυτό τιμωρείται ακόμη με διοικητικό πρόστιμο, ενώ στη Ρωσία επισύρει μέχρι και 5 χρόνια φυλάκιση. Γι’ αυτό μιλάμε για πόλεμο ανάμεσα σε δύο στρατώνες μιας ενιαίας «αδελφικής» φυλακής.
– Πώς θα λέγατε ότι θα είναι η Ουκρανία, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά, στο μέλλον; Είστε αισιόδοξος ή απαισιόδοξος γι’ αυτό; Θα υπάρχει χώρος για αριστερή πολιτική σε εθνικό και τοπικό επίπεδο;
– Ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι η Ουκρανία θα υπάρχει καν του χρόνου; Εμείς τηρούμε την αρχή «ελπίζουμε για το καλύτερο, προετοιμαζόμαστε για το χειρότερο». Ως εκ τούτου, δεν συμβουλεύουμε κανέναν να συνδέσει το μέλλον του όχι μόνο με την Ουκρανία, αλλά ακόμη και με γειτονικές χώρες. Ιδιαίτερα ζητάμε να απομακρυνθούν τα παιδιά από τα ουκρανικά σχολεία, αφού αυτά δεν διδάσκουν τίποτα άλλο παρά την ολοκληρωτική, μισανθρωπική ιδεολογία του σημερινού ουκρανισμού.
[Λεζάντα φωτογραφίας] : Η Ουκρανία πολεμά τους ήρωες του αναρχισμού ακόμη και έναν αιώνα μετά το θάνατό τους: πριν από δύο χρόνια, στο Βερκόβτσεβο της περιοχής Ντνιπροπετρόφσκ, διαλύθηκε το μνημείο του θρυλικού ναύτη Ανατόλι Ζελεζνιάκοφ, ενός από τους πιο διάσημους λιποτάκτες στην πρώην ΕΣΣΔ για τον ρόλο του στην κοινωνική επανάσταση στην Πετρούπολη, το Χάρκοβο και την Οδησσό, που τραυματίστηκε θανάσιμα στο σταθμό αυτό σε μάχη με τις τότε δυνάμεις Ζ. Τον περασμένο μήνα, το Ουκρανικό Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης (το κυβερνητικό όργανο που αποφασίζει τι πρέπει να σκέφτονται και να συζητούν οι Ουκρανοί) συμπεριέλαβε τον Μιχαήλ Μπακούνιν σε έναν κατάλογο προσώπων που πρέπει να αποκλειστούν από τον δημόσιο χώρο για «αντισημιτικές απόψεις». Εν τω μεταξύ, μεταξύ εκείνων που αγιοποιήθηκαν από αυτό το κράτος ως ήρωες του 20ού αιώνα, ελάχιστοι είναι αυτοί που δεν εμπλέκονται στη μαζική σφαγή των Εβραίων, ενώ ο ίδιος ο επικεφαλής του ινστιτούτου είναι πρώην αξιωματικός της ανοιχτά νεοναζιστικής 3ης Ταξιαρχίας Εφόδου
Περισσότερες προσωπικές ερωτήσεις (και πάλι δεν είστε υποχρεωμένοι να απαντήσετε, είναι για μένα ένας τρόπος να καταλάβω καλύτερα από πού προέρχεται η πρωτοβουλία σας) :
– Ποιοι είναι οι άνθρωποι που συμμετέχουν στην Assembliya;
– Μια μικρή ομάδα περήφανων φυγόστρατων και κοριτσιών που τους στηρίζουν. Ας γυρίσουμε λίγο στις προηγούμενες ερωτήσεις σου. Από όσους έκαναν like στο Facebook το προαναφερθέν κείμενο του ABC Belarus, υπάρχουν μόνο ξένοι, δυο-τρεις Ουκρανοί μετανάστες και δυο-τρεις «μαχητές των μίντια» από τα πληροφοριακά στρατεύματα της Ουκρανίας. Δεν υπάρχουν οι συνηθισμένοι Ουκρανοί δουλοπάροικοι, που κινδυνεύουν να τους στριμώξουν σε ένα «βαν της ακατάβλητης Ουκρανίας»[19] και, αν δεν μπορούν να λαδώσουν, να πεθάνουν ίσως ακόμη και πριν φτάσουν στην πρώτη γραμμή, από ξυλοδαρμούς ή από έλλειψη ιατρικής φροντίδας. Αυτό απαντά και σε άλλη ερώτησή σου: γιατί εμάς μας ενδιαφέρει το πώς θα ξεφύγει κανείς από τον στρατό και, γενικότερα, από τη «φυλακή του λαού», ενώ για εκείνους αυτό το θέμα είναι άσχετο.
– Αν κάποιοι από εσάς συμμετείχαν σε προηγούμενες πρωτοβουλίες, δραστηριότητες ή συμμετείχαν για παράδειγμα στο Μαϊντάν το 2013-2014 ή πήραν μέρος στην Αντιτρομοκρατική Επιχείρηση (την αποκαλούσε τότε η ουκρανική κυβέρνηση) που έγινε μετά, θα μπορούσατε να μου πείτε σχετικά;
– Από τους σημερινούς συμμετέχοντες στην Assembly, ένας ήταν φοιτητής το 2013-2014 και παρακολούθησε τα γεγονότα αυτά ως αποστασιοποιημένος παρατηρητής, χωρίς να συνταχθεί με κανένα κόμμα. Οι σκέψεις για τη δημιουργία μιας ένοπλης αναρχικής υπόγειας οργάνωσης δεν προχώρησαν ποτέ, γιατί όλοι οι αναρχικοί που δεν μπήκαν στους νεοναζί απλώς διάλεξαν να αποσυρθούν πλήρως από κάθε ακτιβισμό. Οι υπόλοιποι τότε ήταν ακόμη μαθητές και δεν τους ενδιέφερε ιδιαίτερα η πολιτική.
Ακόμη κι αν όλοι μας είχαμε πολιτική συνείδηση το 2014, δεν θα συμμετείχαμε ποτέ σε πολιτικά παιχνίδια με χορηγό το ΝΑΤΟ, γνωρίζοντας τι απέγιναν το Ιράκ, η Λιβύη κ.λπ. Ο πόλεμος ξεκίνησε από εκείνους που, τον χειμώνα εκείνης της χρονιάς, φώναζαν «Σφάξτε τους Μοσχοβίτες!» και άρπαζαν όπλα, εκμεταλλευόμενοι τον δισταγμό του τότε καθεστώτος να τους καταστείλει, λόγω πιέσεων από τη Δύση. Η ρωσική επίθεση, που άρχισε με το Anschluss της Κριμαίας τον Μάρτιο του 2014, με την επακόλουθη εγκαθίδρυση υποτελών, υπερσυντηρητικών «λαϊκών δημοκρατιών» στο Ντονμπάς και κλιμακώθηκε πλήρως τον Φεβρουάριο του 2022, ήταν το επόμενο στάδιο: μια εξωτερική παρέμβαση σε μια ήδη εν εξελίξει εμφύλια σύγκρουση. Το Κρεμλίνο εκμεταλλεύτηκε, για τους δικούς του σκοπούς, την άνοδο στην εξουσία φασιστικών συμμοριών του δρόμου (που στην Ουκρανία μοιράζονταν με το κράτος το μονοπώλιο της βίας).
– Ως άτομα, θα μπορούσαν κάποιοι από εσάς (ακόμα κι αν είναι μόνο ένα απόσπασμα ή μια λέξη, δεν με νοιάζει) να μου πουν πώς αισθάνεστε για τον πόλεμο;
Η ομάδα μας έχει διαφορετικές απόψεις για τον Yegor Letov, ωστόσο σε αυτή την περίπτωση, ένα απόσπασμα από το τραγούδι του θα ήταν κατάλληλο:
Δεν μας έμεινε τίποτα—σβήνουμε.
Κι ό,τι μπορούμε πια: να γίνουμε πάγος,
πάγος κάτω απ’ τις μπότες του ταγματάρχη.
Αν σταθώ μαζί τους, δεν σβήνω, ανασαίνω!.
Με ανοιχτές παλάμες, με λέξεις πολύχρωμες·
ανασαίνουν χορτάρι κι αδιαφορία.
Κι ο ταγματάρχης έρχεται να τους σπάσει.
Κανείς τους δεν θα μας χωρέσει, κανείς δεν θα μας νιώσει.
Μα ο ταγματάρχης θα γλιστρήσει—θα πέσει.
Γιατί είμαστε ο πάγος κάτω απ’ τα πόδια του.
Κι όσο υπάρχουμε, θα υπάρχει πάγος σκοτεινός, κακός.
Κι ο ταγματάρχης θα γλιστρήσει—θα πέσει.
Γιατί είμαστε ο πάγος κάτω απ’ τα πόδια του ταγματάρχη!
– Τι θα κάνετε όταν τελειώσει ο πόλεμος;
– Εξαρτάται από το πώς και πότε θα τελειώσει. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι τόσο η ουκρανική κοινωνία όσο και η νέα διασπορά στο εξωτερικό θα έχουν έντονο αίτημα για δίωξη αυτών που σήμερα διεξάγουν πόλεμο εναντίον του ίδιου τους λαού τους. Ας δούμε τι θα προκύψει…
Κάτι άλλο που θα θέλατε να προσθέσετε σχετικά με τον πόλεμο, την Assembliya, τη ζωή στο Χάρκοβο, τους λιποτάκτες, την Ουκρανία γενικά (πολύ γενικά συγγνώμη), ή για την αριστερά στην Ουκρανία;
– Κάτω, κάτω, κάτω η Ουκρανία! Δόξα, δόξα, δόξα στους φυγάδες! No borders, no nations, fuck mobilizations!
Σας ευχαριστώ πολύ για τις απαντήσεις σας ! Σας εύχομαι καλή τύχη σε όλα.
– Σας ευχαριστούμε που το κάνετε αυτό και που μας απευθύνεστε. Καλή τύχη με τις σπουδές σας!
[1] Ημέρα απελευθέρωσης από τη γερμανική κατοχή. (https://assembly.org.ua/mezh-dvuh-ogney-gde-i-kak-rabotat-uklonistu-chto-proishodit-v-kharkove/)
[2] Φαίνεται ότι ο ουκρανικός πληθυσμός κάνει παραλληλισμό με τα ναζιστικά gas vans (στα ελληνικά συνήθως φορτηγά αερίων ή κινητοί θάλαμοι αερίων), κλειστά φορτηγά, ειδικά τροποποιημένα έτσι ώστε τα καυσαέρια του κινητήρα να διοχετεύονται στο εσωτερικό του θαλάμου φόρτωσης, όπου είχαν στοιβάξει ανθρώπους, προκαλώντας ασφυξία και δηλητηρίαση κατά τη διάρκεια της μεταφοράς. Οι Ναζί τα χρησιμοποίησαν κυρίως την περίοδο 1940–1943 στο πρόγραμμα «ευθανασίας» Aktion T4 (δολοφονία ψυχικά και σωματικά ανάπηρων), κατά Εβραίων, Σίντι και Ρομά και σε μαζικές εκτελέσεις στην κατεχόμενη Ανατολική Ευρώπη.
[3] https://t.me/slav_azaroff/3569
[4] O Ombudsman (σουηδικά) είναι ειδικός κρατικός αξιωματούχος, επόπτης γλώσσας που έχει ως αποστολή να επιβλέπει και επιβάλλει την εφαρμογή του νόμου του 2019 για την αποκλειστική λειτουργία της ουκρανικής ως κρατικής γλώσσας, να δέχεται καταγγελίες για παραβιάσεις (δημόσιες υπηρεσίες, εκπαίδευση, ΜΜΕ, επιχειρήσεις), να εκδίδει συστάσεις, προειδοποιήσεις και διοικητικές κυρώσεις, να λειτουργεί ως μηχανισμός πειθάρχησης στη δημόσια σφαίρα. Να θυμίσουμε ότι Χάρκοβο στα βορειαοαναταολικά της χώρας και δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ουκρανίας υπήρξε παραδοσιακά ρωσόφωνο μέχρι το 2014, οπότε σταδιακά ξεκίνησε ο καταναγκαστικός εξουκρανισμός της γλώσσας.
[5] Οι Chernosotentsy στα ρωσικά, οι Μαύρες Εκατονταρχίες ήταν ακροδεξιές, παραστρατιωτικές, εθνικιστικές ομάδες υπέρ της μοναρχίας στο τέλος της Ρωσικής Αυτοκρατορίας (περίπου 1905 – 1917)οι οποίες παρουσιάζονταν ως «αληθινοί Ρώσοι» και «θεμέλιο της χώρας» με το «πατριωτικό προνόμιο» να επιβάλλουν αυθαίρετες τιμωρίες σε άλλους πολίτες.
[6] https://assembly.org.ua/za-kolyuchej-provolokoj-svet-kak-podgotovitsya-i-vybrat-napravlenie-dlya-zimnego-pohoda-za-graniczu/ [Το φως πίσω από το συρματόπλεγμα και ο απόηχος της έκρηξης στο Ovruch. Πώς να προετοιμάσετε και να επιλέξετε έναν προορισμό για ένα χειμερινό ταξίδι στο εξωτερικό]
[7] Το Γκουλιάιπολε (Χουλιάιπολε) ήταν το βασικό κέντρο των μαχνοβίτικης εξέγερσης. Τον Ιούνιο του 1919 καταλήφθηκε από κοζακικές δυνάμεις των Λευκών και ο Επαναστατικός Εξεγερσιακός Στρατός πέρασε σε μια ανταρτική υποχώρηση προς τα δυτικά. Μετά τη νίκη του στη μάχη της Περεγκονοβκά γύρισε αιφνιδιαστικά και ανακατέλαβε το Γκουλιάιπολε μέσα σε δέκα ημέρες, προτιμώντας την κινητικότητα και τη διάσωση δυνάμεων από μια «στατική» άμυνα μέχρις εσχάτων.
[8] Οι τύποι Zevalier / Putler / Lukachet είναι σαρκαστικές συγχωνεύσεις των ονομάτων Ζελένσκι (Πρόεδρος Ουκρανίας), Πούτιν (Πρόεδρος Ρωσίας) και Λουκασένκο (Πρόεδρος Λευκορωσίας) που τους ταυτίζουν με δικτατορικά πρότυπα: Zevalier = Ze(λένσκι)+ (François) Duvalier (δικτάτορες της Αϊτής), Putler = Putin + Hitler, Lukachet = Luka(σένκο) + Pinochet.
[9] NABU (National Anti-Corruption Bureau of Ukraine), το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς της Ουκρανίας, αρμόδιο για έρευνες διαφθοράς υψηλόβαθμων αξιωματούχων. SAPO (Specialized Anti-Corruption Prosecutor’s Office), η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς, που εποπτεύει και υποστηρίζει ποινικά τις έρευνες του NABU. Οι διαμαρτυρίες στράφηκαν κατά κυβερνητικών/νομοθετικών κινήσεων (Ιούλιος 2025) που θεωρήθηκε ότι περιόριζαν την ανεξαρτησία των δύο θεσμών, μεταφέροντας κρίσιμες αρμοδιότητες προς τον Γενικό Εισαγγελέα.
[10] https://bab2025.espivblogs.net/2025/06/12/a-rainbow-of-struggles/
[11] https://libcom.org/article/social-resistance-ukraine-eve-war-funding-crisis-special-issue-anniversary-october
[12] What to defend in Ukraine? An interview for the Italian Anarchist Federation | libcom.org
[13] Σε συνέντευξη που έδωσε η ομάδα το 2022 (βλ. υποσημείωση 12) υποστήριξε «…η θέση μας –που καταδικάζει και τα δύο εμπόλεμα κράτη: το επιτιθέμενο κράτος διαπράττει απροκάλυπτη γενοκτονία απέναντι σε καθετί ουκρανικό, ενώ το «μικρό, βασανισμένο, δημοκρατικό θύμα» κρατά το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού ως ομήρους για να προβάλλει στο εξωτερικό πιο αιματοβαμμένες εικόνες, απαιτώντας περισσότερα χρήματα, ληστεύοντας ταυτόχρονα τους δουλοπάροικούς του με κάθε διαθέσιμο μέσο, την ώρα που ούτε ένας ρωσικός πύραυλος δεν έχει ακόμη πέσει στην κυβερνητική συνοικία…»
[14] https://www.solidaritycollectives.org/en/on-silencing-voices-from-eastern-europe-at-anarchist-events-in-eu/
[15] https://capitalistpeacedeserters.noblogs.org/2026/01/12/response_prowar_lefts_petition/
[16] Σαρκαστικός όρος από τα videogames (NPC = non-player character).
[17] Ντμίτρο Κουλέμπα: πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας (2020–2024). Το 2022 είχε δηλώσει ότι, ακόμη κι αν τελειώσουν τα όπλα, η Ουκρανία θα συνεχίσει να πολεμά «και με φτυάρια».
[18] Μπογκντάν Σιροτιούκ συνελήφθη από την ουκρανική SBU στις 25/4/2024 και διώκεται για «εσχάτη προδοσία» υπό στρατιωτικό νόμο, επειδή δημοσίευσε πολιτικές αναλύσεις που καταγγέλθηκαν ως «ρωσική προπαγάνδα» επειδή αντιτίθενται τόσο στον πόλεμο που υποστηρίζεται από το ΝΑΤΟ όσο και στα καπιταλιστικά καθεστώτα στο Κίεβο και τη Μόσχα. Η Άντζελα Γκουρίνα (μπλόγκερ από το Τσερνίβτσι) καταδικάστηκε σε 5 χρόνια φυλάκιση με κατασκευασμένη κατηγορία για «μη εξουσιοδοτημένη διάδοση πληροφοριών σχετικά με θέσεις/μετακινήσεις ουκρανικών στρατιωτικών σχηματισμών». Στην πραγματικότητα είχε βιντεοσκοπήσει την βίαιη προσαγωγή ενός άνδρα στα γραφεία στρατολόγησης (TRC). Ο Αλεξάντερ Ματιούσενκο, από το Ντνίπρο, κομμουνιστής και αντιφασίστας συνελήφθη ton Μάρτιο του 2022 και καταδικάστηκε με κατηγορίες περί «προσβολής εδαφικής ακεραιότητας» (άρθρο 110). Τον Φεβρουάριο του 2025 η SBU συνέλαβε 5 άτομα που παρουσίασε ως μέλη του «Εργατικού Μετώπου της Ουκρανίας», οι οποίοι μοίραζαν αντιπολεμικές προκηρύξεις, καλούσαν πολίτες ηλικίας στράτευσης να αποφύγουν την επιστράτευση και εν ενεργεία στρατιωτικούς να μην εκτελούν διαταγές και να λιποτακτήσουν. Μεταξύ άλλων, πρότειναν στους Ουκρανούς μαχητές να ενωθούν σε «επιτροπές στρατιωτών» για συλλογική άρνηση συμμετοχής στις πολεμικές επιχειρήσεις στο μέτωπο. Συλλήψεις έγιναν στις περιφέρειες Κιέβου, Ντνιπροπετρόβσκ, Οδησσού, Πολτάβα και Χάρκοβο· οι συλληφθέντες ήταν 20–32 ετών. Οι τρεις προφυλακίστηκαν και οι δύο τέθηκαν σε 24ωρο κατ’ οίκον περιορισμό με ηλεκτρονικό βραχιολάκι. Κατηγορήθηκαν με το άρθρο 114-1 του Ποινικού Κώδικα (παρεμπόδιση της νόμιμης δραστηριότητας των Ενόπλων Δυνάμεων από ομάδα).
[19] «Bus of invincibility»: επίσημος όρος που έχει χρησιμοποιηθεί για «κινητά σημεία αντοχής/θέρμανσης» σε μπλακ-άουτ, εδώ όμως χρησιμοποιείται ειρωνικά για το βαν των στρατολόγων που στοιβάζουν τους άντρες που απαγάγουν οι ΤRC μέσα από τα σπίτια τους, τα μετρό και τους δρόμους.
11 Νοεμβρίου 2025